Oʻzbekiston va Gruziya Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkazda aloqani mustahkamlash uchun hamkorlik qilmoqda

Global taʼminot zanjirlarining hozirgi oʻzgarishi va Osiyo va Yevropa oʻrtasida barqaror muqobil yoʻnalishlarni izlash transport aloqalarini birinchi oʻringa olib chiqdi. Bunday sharoitda Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkaz orqali ishonchli yoʻlaklarni rivojlantirish strategik ahamiyatga ega boʻlib, mintaqaviy savdo barqarorligini taʼminlash, transport yoʻnalishlarini diversifikatsiya qilish va Yevroosiyo mintaqasi boʻylab iqtisodiy integratsiyani mustahkamlashda muhim omilga aylanmoqda.

Oʻzbekiston va Gruziya asosiy Yevroosiyo yoʻnalishlari kesishmasida bir-birini toʻldiruvchi geografik joylashuvni egallaydi. Dengizga chiqish imkoni boʻlmagan Oʻzbekiston uchun Gruziya Qora dengiz portlari orqali Yevropaga muhim dengiz darvozasi boʻlib xizmat qiladi. Gruziya uchun Oʻzbekiston bilan hamkorlik Xitoy va Janubiy Osiyoning tez rivojlanayotgan bozorlariga kirish imkonini beradi. Bu bir-birini toʻldirish uzoq muddatli transport va logistika hamkorligi uchun mustahkam poydevor yaratadi. Oʻzbekiston va Gruziya alohida rol oʻynaydigan Transkaspiy xalqaro transport yoʻnalishi (Oʻrta yoʻlak) ushbu oʻzaro taʼsirda markaziy oʻrinni egallaydi. 2025-yil oxiriga kelib kuchli surʼatlar qayd etildi: ushbu yoʻnalish boʻylab tashiladigan Oʻzbekiston yuklari hajmi ikki baravarga oshdi va 1,2 million tonnaga yetdi. Bu natijalar yo'lakka bo'lgan talabning ortib borayotganini va uning an'anaviy Sharq-G'arb transport yo'nalishlariga munosib alternativa sifatida paydo bo'lishini tasdiqlaydi.

Ikki tomonlama transportda ham ijobiy dinamika kuzatilmoqda. 2025-yil oxiriga kelib, O'zbekiston va Gruziya o'rtasidagi yuk tashishning umumiy hajmi 146 800 tonnani tashkil etdi, bu 5 foizga o'sishdir. Eksport tashish 27 foizga o'sib, 53 400 tonnani, import tashish esa 26 foizga o'sib, 71 500 tonnani tashkil etdi.

Temir yo'l transporti eng yuqori o'sish sur'atlarini namoyish etdi. 2025-yilda ikki mamlakat o'rtasidagi temir yo'l yuk tashish hajmi 53 100 tonnaga yetdi, bu 56 foizga o'sishdir. Eksport tashish 71 foizga, import tashish 65 foizga va tranzit tashish 49 foizga oshdi, bu esa ushbu yo'nalishda foydalanilmagan salohiyatning sezilarli darajada oshganligini ko'rsatadi.

Ikki mamlakat o'rtasidagi temir yo'l tashishini va ular orqali tranzit tashishni oshirishning asosiy vositasi Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi mamlakatlar, Xitoy, Qirg'iziston, O'zbekiston, Turkmaniston, Ozarbayjon, Gruziya, Turkiya va Yevropani bog'laydigan xalqaro CASCA+ yo'nalishi hisoblanadi. Ushbu yo'nalishni rivojlantirish uchun O'zbekiston Muvofiqlashtiruvchi qo'mitani tuzdi va tomonlar tranzit konteyner poyezdlarini tashkil qilish uchun mas'ul logistika kompaniyalarini tayinladilar.

Ushbu yo'nalish bo'yicha ishtirokchi mamlakatlar temir yo'l ma'muriyatlariga yillik 70% gacha tarif imtiyozlari beriladi, bu esa o'zaro manfaatli transport hajmining oshishiga olib keladi. Bundan tashqari, joriy yilning 8-9 iyun kunlari ishtirokchi davlatlar o'rtasida yana bir olti tomonlama uchrashuv bo'lib o'tdi, natijada CASCA+ yo'lagi bo'ylab yuk tashish hajmini oshirish bo'yicha protokol imzolandi.

Havo qatnovi ham jadal rivojlanmoqda. Muntazam reyslar Toshkent-Tbilisi va Toshkent-Batumi yo'nalishlarida amalga oshiriladi. 2025-yilda O'zbekiston aviakompaniyalari Gruziyaga va Gruziyadan 608 ta muntazam va charter reyslarini amalga oshirdi, bu o'tgan yilga nisbatan 12 foizga ko'pdir. 2026-yilning dastlabki besh oyida reyslar soni o'tgan yilning shu davriga nisbatan ikki baravar oshdi, bu ikki mamlakat xalqlari o'rtasidagi o'zaro qiziqishning ortib borayotgani va gumanitar aloqalarning mustahkamlanayotganini aks ettiradi.

O'zbekiston boshchiligidagi yirik temir yo'l loyihalari hamkorlikning strategik istiqbollarini shakllantiradi. Xitoy-Qirg'iziston-O'zbekiston temir yo'lining qurilishi Xitoydan Markaziy Osiyoga va undan keyin Kaspiy dengizi orqali Janubiy Kavkazga eng qisqa quruqlik yo'lini yaratadi. O'z navbatida, O'zbekiston-Afg'oniston-Pokiston Trans-Afg'on temir yo'li loyihasi Janubiy Osiyo bozorlariga to'g'ridan-to'g'ri yo'l ochadi.

Ushbu loyihalarni Kavkaz va Markaziy Osiyo orqali mavjud transport yo'laklari bilan bog'lash ularning o'zaro bog'liqligi va samaradorligini oshiradi.

Shunday qilib, O'zbekiston va Gruziya o'rtasidagi hamkorlik Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkaz o'rtasidagi aloqani mustahkamlashga qaratilgan strategik sheriklikka aylanib bormoqda.

O'zbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Transport va logistika rivojlanish muammolarini o'rganish markazining yetakchi mutaxassisi Sh.Ahmedov