Oʻzbekiston va Qoʻshma Shtatlar oʻrtasidagi munosabatlar muntazam strategik muloqot bosqichiga oʻtdi

Oʻzbekiston Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti mutaxassisi Oʻzbekiston Prezidentining 17-19 fevral kunlari Qoʻshma Shtatlarga qilgan ishchi tashrifi natijalari haqida “Dunyo” axborot agentligiga shunday dedi:

“Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Tinchlik Kengashining birinchi yigʻilishida ishtirok etish doirasida boʻlib oʻtayotgan Qoʻshma Shtatlarga tashrifi shunchaki yana bir diplomatik tadbir emas, balki soʻnggi yillarda Vashington bilan shakllangan pragmatik va oʻzaro manfaatli muloqot strategiyasining mantiqiy davomidir. Bu ramziy siyosiy hamkorlikdan xavfsizlik, iqtisodiyot, savdo va gumanitar almashinuvlarda tizimli muvofiqlashtirishga oʻtishni namoyish etdi.

Ushbu tashrif soʻnggi olti oy ichidagi intensiv sheriklikning choʻqqisini belgilaydi. BMT Bosh Assambleyasi, C5+1 sammiti doirasidagi uchrashuvlar, Davosdagi tadbirlarda ishtirok etish va Tinchlik Kengashi Nizomining imzolanishi, shuningdek, ikki mamlakat rahbarlari oʻrtasidagi shaxsiy aloqalar siyosiy muloqotning barqaror dinamikasini shakllantirmoqda.” Olti oy ichidagi ushbu beshinchi oliy darajadagi uchrashuv munosabatlar muntazam strategik muloqot bosqichiga kirganini va har bir uchrashuv aniq kelishuvlar bilan mustahkamlanganini ko'rsatadi.

Tashrifning keng qamrovli biznes dasturi uning amaliy mohiyatini tasdiqladi. Davlat rahbari Qo'shma Shtatlarga tashrifi davomida Amerika ma'muriyati, moliya institutlari va ishbilarmon doiralari vakillari, jumladan, AQSh Eksport-import banki, Xalqaro taraqqiyot moliya korporatsiyasi, Amerika-O'zbekiston savdo palatasi, shuningdek, Traxys, Valmont Industries, Gulf Oil, Aviagen, John Deere, BlackRock Financial Markets Advisory, Oppenheimer va boshqa yirik kompaniyalar rahbarlari bilan muzokaralar o'tkazdi. Ikki tomonlama hujjatlar imzolangandan so'ng, tomonlar agrosanoat kompleksi, muhim minerallar, moliya bozorini rivojlantirish, investitsiya muhitini yaxshilash va investitsiya platformasini yaratish kabi ustuvor sohalarda kelishuvlarni mustahkamladilar. AQSh Savdo vakili va Savdo kotibi bilan bo'lib o'tgan muzokaralar alohida e'tiborga loyiqdir. Ular Markaziy Osiyo mamlakatlari va AQSh o'rtasidagi Savdo va investitsiyalar doiraviy bitimi doirasida ishlarni faollashtirish zarurligini ta'kidladilar. Bu hamkorlikka nafaqat ikki tomonlama, balki mintaqaviy oʻlcham ham beradi, Oʻzbekistonning mintaqadagi iqtisodiy jarayonlarni muvofiqlashtiruvchi sifatidagi mavqeini mustahkamlaydi.

Tarixiy nuqtai nazardan qaraganda, hozirgi bosqich 2018-yilda Shavkat Mirziyoyevning Vashingtonga birinchi rasmiy tashrifi paytida qoʻyilgan boʻlib, oʻshanda 4,8 milliard dollardan ortiq qiymatdagi kelishuvlar imzolangan edi. Ushbu paket xalqaro biznes uchun Oʻzbekistonning tizimli ochiqligini koʻrsatdi. 2021-yilda Strategik sheriklik muloqoti yoʻlga qoʻyildi va uning keyingi kengayishi ikki tomonlama munosabatlarning institutsionalizatsiyasidan dalolat beradi. Oʻzbekiston rahbarining AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan shaxsan tashabbus koʻrsatilgan Mayamidagi G20 sammitiga taklif qilinishi mamlakatning xalqaro mavqeining mustahkamlanganini va uning global kun tartibidagi oʻsib borayotgan rolini tan olishini yana bir bor tasdiqlaydi.

Hamkorlikning iqtisodiy oʻlchami barqaror oʻsishni namoyish etmoqda. 2018-yilda savdo aylanmasi 408 million dollarni tashkil etgan boʻlsa, 2024-2025-yillar oxiriga kelib u doimiy ravishda 1 milliard dollardan oshadi. Hozirgi uch yillik, 35 milliard dollarlik Iqtisodiy hamkorlik dasturi tomonlarning niyatlarining uzoq muddatli xususiyatini aks ettiradi. Shu bilan birga, o'zaro ta'sir tuzilmasi sifat jihatidan o'zgarmoqda: asosiy e'tibor savdo operatsiyalaridan investitsiya va ishlab chiqarish loyihalarini amalga oshirishga o'tmoqda.

Bugungi kunda Air Products, General Electric, General Motors, Boeing, Honeywell va John Deere kabi yetakchi Amerika kompaniyalari O'zbekistonda faol faoliyat yuritmoqda. C5+1 sammitida imzolangan 8,7 milliard dollarlik shartnomalar to'plami, jumladan, 22 ta Boeing samolyoti uchun shartnoma, muhim minerallar sektoriga investitsiyalar va agrosanoat sektoridagi loyihalar muloqotning amaliy yo'nalishini tasdiqlaydi.

Eksport tuzilmasining o'zgarishi ayniqsa muhim: hozirda xizmatlar AQShga O'zbekiston eksportining taxminan 86 foizini tashkil qiladi, IT sektori esa asosiy omil bo'lib qolmoqda. 800 ta faol raqamli xizmatlar eksportchilaridan 448 tasi AQSh bozoriga yo'naltirilgan bo'lib, barcha sanoat eksportining 45 foizini tashkil qiladi. Bu sheriklikning an'anaviy tovarlarga asoslangan modellardan tashqariga chiqib, asta-sekin yuqori texnologiyali xususiyatga ega bo'layotganidan dalolat beradi.

Hamkorlikning gumanitar jihati ham muhim ahamiyatga ega. Akademik almashinuv kengayib bormoqda, qo'shma ilmiy loyihalar soni ortib bormoqda va o'zbekistonlik mutaxassislarning xalqaro ta'lim tarmoqlariga integratsiyasi mustahkamlanmoqda. Hozirda 40 ta O'zbekiston universiteti 25 dan ortiq AQSh universitetlari bilan hamkorlik dasturlarini amalga oshirmoqda. Vebster universitetining Toshkent filiali va Arizona shtati universiteti bilan hamkorlikda tashkil etilgan Amerika Texnologiya Universiteti muvaffaqiyatli faoliyat yuritmoqda. Shunday qilib, strategik sheriklik uchun uzoq muddatli intellektual infratuzilma shakllanmoqda.

Umuman olganda, O'zbekiston va AQSh o'rtasidagi munosabatlarning hozirgi bosqichi mintaqaviy xavfsizlik, barqaror rivojlanish, investitsiya siyosati va texnologik modernizatsiya masalalari bo'yicha ramziy deklaratsiyalardan tizimli muvofiqlashtirishga o'tish bilan tavsiflanadi. Bu yutuqlar O'zbekistonning Markaziy Osiyodagi AQShning asosiy hamkori sifatida barqaror ravishda o'zini namoyon qilayotganini tasdiqlaydi.